جستجوی غار در کوه تمندر ( Tamandar )
سال 1391 برای اولین بار یکی از همنوردان در گروه کوهنوردی چکاد اصفهان از وجود دهانه چاهی در ارتفاعات قله تمندر لرستان صحبت به میان آورد. پس از پیگیری و بررسی از روی نقشه های زمین شناسی مشخص شد منطقه از قسمتهای کربناته فراوانی برخوردار بوده و مستعد غارهای عمیق می باشد. با کمی جستجو در اینترنت دریافتم که شخصی به نام آقای سرلک از الیگودرز نیز در گزارشات بازدیدهای متعدد خود از قله تمندر به وجود این چاه اشاره نموده اند، با دریافت شماره تلفن ایشان و پس از آشنایی مختصر که با مناعت طبع خاص همه کوهنوردان همراه بود قرار شد آبان ماه 1392 جهت شناسایی به منطقه عزیمت کنیم که با بارش زود هنگام در منطقه برنامه به سال آینده موکول شد.
در این مدت عکسهای محوطه و دهانه غار از آقای سرلک و نقشه توپوگرافی 25000 منطقه را دریافت و شیب اطراف دهانه و میزان آبی که در مواقع بارش وارد این چاه میشد حدس ما بر عمیق بودن این غار را افزایش داد مضاف بر اینکه دهانه در ارتفاع حدود 3500 متر قرار داشت !!! تحقیقات ادامه داشت تا جایی که یکی از کارگران ساختمانی نگارنده به طرز جالبی عنوان کرد بومی یکی از روستاهای دامنه کوه مذکور است و ما را به اتفاق شخصی که به کل مسیرهای این کوه آشنایی دارد جهت رسیدن به دهانه چاه همراهی می نمایند.
30 و 31 مرداد 1393 جهت عزیمت به منطقه در نظر گرفته شد که متاسفانه آقای سرلک به دلیل مشغله کاری از همراهی ما بازماندند. 6 نفر غارنورد گروه غارنوردی نقش جهان با دو دستگاه سواری ساعت 10 شب 29 مرداد به سمت الیگودرز و از آنجا به روستای کیورز حرکت و ساعت 1:30 بامداد با مهمان نوازی راهنمای محلی در خانه ایشان تا ساعت 5 صبح به استراحت پرداختیم. کوه تمندر به گفته فرد راهنما در ابتدا تمنزر به معنی جایی که تماما از زر و طلاست نامیده میشده که به مرور زمان به تمندر تغییر یافته است. آقای سرلک صعود از ضلع شرقی قله را به ما پیشنهاد کرده بودند ولی با نظر راهنما ضلع غربی در نظر گرفته شد.
با جمع آوری وسایل اعم از 300 متر طناب، دریل شارژی، رول بولت، وسایل رولکوبی، مقادیر زیادی آب و در کل با کوله هایی سنگین که بعضا 20 الی 25 کیلو وزن داشت ساعت 6 صبح 30 مرداد روستای کیورز را با یک دستگاه نیسان به سمت دامنه کوه ترک کردیم. در انتهای جاده خاکی ضلع غربی قله از ماشین پیاده ( ارتفاع 2570 متر ) و شیب نسبتا تندی را در پیش گرفتیم.
حدود ساعت 8:30 به مدت 45 دقیقه به استراحت و صرف صبحانه پرداخته و مجددا به راه افتادیم. حجم زیاد بارها حرکت سریع را از ما صلب نموده بود. با گذشتن از یک گردنه و شیبهای تند سنگی و استراحتهای پیاپی ساعت 13 به قله اصلی تمندر رسیدیم. جی پی اس ما 3549 متر را نشان میدهد ولی روی نقشه های توپوگرافی عدد 3539 متر درج شده که دقیق تر است.
کار هنوز تمام نشده است و تا دهانه حدود 2 کیلومتر دیگر راه باقیست. یک ظهر تابستانی و دیگر راه رفتن بسیار سخت شده بود ولی با دیدن منطقه که پر از سینک هول یا فروچاله است به وجد آمده و رنج مسیر فراموش می گردد. با راهنمایی دوستان محلی بر سر دهانه چاهی می رویم که در عمق 10 متری آن برف مشاهده می شد. بررسی دقیق این چاه و چند فروچاله دیگر در این مسیر را به زمانی دیگر موکول و مستقیما بر سر چاهی که توصیفش را شنیده بودیم می رویم. ساعت 14:30 و ارتفاع سنج 3493 متر را نشان میدهد.
محلی ها به این منطقه "گورابها" می گویند محل دفن آبها . به همین منظور نام غار را گوراب نهادیم . به منظور رفع خستگی و صرف نهار تا ساعت 18 به استراحت می پردازیم و پس از آن با آماده کردن لوازم وارد چاه می شویم. یک تیم هم نقشه برداری را بر عهده دارد. پس از یک کارگاه و 3 ریبلی و حدود 40 متر فرود به کف تالاری می رسیم که دو راه دارد یکی به سمت بالا که پس از اندکی مسدود شد و دیگری در مسیر آب که با یک پلکان 2 متری به یک شکاف باریک منتهی می شد. در نگاه اول غار به اتمام رسیده بود ولی با بررسی های بیشتر و وجود جریان هوای خروجی از شکاف ادامه مسیر محتمل بود. با کمی سماجت و در آوردن تجهیزات و ابزار از تن ، توانستیم از این شکاف عمودی به سختی حدود 3 متر پایین برویم. سپس شکاف چند متری به صورت افقی و کاملا باریک ادامه یافت و با برخورد به یک تکه سنگ راهمان مسدود شد. با تابش نور چراغ پیشانی از کنار سنگ ، به نظر پشت سنگ با فاصله حدودا 5 متر یک چاه وجود داشت که با انداختن چند سنگ این فرضیه تایید شد. کنجکاوی خاص غارنوردان ما را نیز بی نصیب نگذاشت و همراه آقای منصوری تصمیم به جابجا کردن مانع که سنگی لاخ شده و حدودا 20 کیلویی بود گرفتیم آنهم در فضایی با عرض 30 سانتیمتر !!! . به ناچار با چکشی که همراه داشتیم شروع به شکستن سنگ نمودیم. تنگی فضا اجازه هرگونه مانور را از ما صلب کرده بود ، هر ضربه چکش و خستگی ناشی از آن شباهت زیادی به یک مسابقه بوکس سنگین وزن داشت. پس از حدود 30 دقیقه و جابجا شدن مداوم با آقای منصوری که خودش پروژه ای بود ، بالاخره سنگ دوتکه شد و با غلطاندن آن رو به جلو به دهانه چاهی زیبا رسیدیم با عمقی حدودا 7 متر که سقف آن 20 متری ارتفاع داشت. با نصب یک طناب ثابت به کف چاه که پر از گل بود فرود رفتیم . چند متری جلوتر یک حوضچه آب کم عمق با ابعاد حدودا 2 متر انتهای غار را در عمق 59 متری بر ما تحمیل نمود.
پس از تکمیل نقشه برداری و عکاسی راه بازگشت را پیش گرفته و ساعت 24 با جمع آوری طنابها از چاه خارج شده و در کنار دهانه در محلی نسبتا صاف شبی خنک را به صبح رساندیم.بامداد روز جمعه 31 مرداد پس از صرف صبحانه ، چندین مورد فروچاله در شعاع یک کیلومتری بررسی شد که متاسفانه اکثرا بر اثر ورود سنگ و گل بسته شده بودند. تنها در یکی از آنها در پشت توده ای از سنگ احتمال ادامه مسیر وجود داشت که با جابجایی سنگها و طنابریزی حدود 15 متر فرود رفته و مجددا با توده ای از سنگ و گل مواجه شدیم. به دلیل اتمام آب آشامیدنی با مراجعه به چاهی که در آن برف وجود داشت فرود رفته و ضمن اطمینان از مسدود بودن چاه با برف ، با یک کوله بار غارنوردی پر از برف خارج میشوم.
پس از بطری کردن برفها و تقسیم بین دوستان و جمع آوری کلیه تجهیزات در ساعت 12 ظهر راه بازگشت را این بار از جبهه جنوب شرقی در پیش می گیریم ، مسیری با شیبی تند و سنگی. در راه با راننده نیسان تماس گرفته شد و ایشان تا انتهای جاده خاکی بالا دست روستای هما منتهی به دره ای که در حال فرود از آن بودیم بالا آمدند. همزمان آقای سرلک نیز طی تماس تلفنی و اطلاع از جهت فرود خود را به انتهای مسیر خاکی رسانده و با شربتی خنک و فراموش نشدنی از ما پذیرایی نمودند. ساعت 15:30 را نشان میدهد و همگی خرسند از به پایان رساندن برنامه ای سنگین سوار ماشین شده و با عبور از روستاهای هما و ایوج به کیورز رسیدیم.
در آنجا با خداحافظی از دوستان مهمان نواز محلی و همچنین آقای سرلک و با راهنمایی ایشان برای بازدید از غار سراب تمندر به سمت روستای قاسم آباد در ضلع شمالی این رشته کوه حرکت کردیم. سراب تمندر دهانه ای کوچک داشته که در حال حاضر توسط شرکت آبفای منطقه مسدود و فقط چندین لوله قطور از آن خارج شده است. یکی دو لوله جهت تامین آب شرب روستاهای اطراف و چندین لوله دیگر هم جهت سرریز آب داخل غار ، یک دریچه بازدید کوچک هم روی دهانه وجود دارد که با قفلی مسدود شده است. در پایین دست هم یک استخر بزرگ پرورش ماهی قرار دارد که از آب خروجی تغذیه میکند.
بامداد یکم شهریور است که با بازگشت به خانه برنامه پایان میابد.
نفرات شرکت کننده :
سعادت لطفی زاده ( سرپرست و گزارش نویس )
محمد منصوری ( مسئول فنی و عکاس )
رضا شاهمرادی
سعید عارفی فر
زهرا مدرس
مینا بهشتیان
جهت مشاهده اطلاعات غار اینجا کلیک کنید
